Literatuur en reflectie

Handboek Mediawijsheid

Reactie
Het was een prettig leesbaar artikel. Het staat vol interessante informatie die nuttig is voor de praktijk. De ontwikkeling van de nieuwe, sociale media gaat zo snel, je kunt het niet afkijken. Leerlingen vinden hier goed hun weg, maar het blijven ook nog kinderen. Ze moeten begeleid worden in hun weg van de media. Als school kunnen we daar een goede rol in vervullen. Door lessen te koppelen aan de social media en alle andere middelen (films maken, foto’s bewerken etc.) kunnen we het onderwijs heel uitdagend maken voor leerlingen. Met het inzetten van deze middelen sluiten we aan bij hun belevingswereld.

Dat we kunnen aansluiten bij de belevingswereld van de leerlingen en dat leerlingen onderwezen moeten worden in het gebruik van nieuwe media is niet onbekend voor mij. Maar toch deed ik er niet veel mee. Het artikel schud je dan toch weer wakker, in positieve zin! Het begint bij mij dan al te kriebelen om dingen uit te proberen. De mediawijsheidcirkel toepassen op onze school is een goed begin. Deze kan goed inzicht geven in onze inzet tot nu toe. Uit het artikel kwam mooi naar voren dat de cirkel niet perfect verdeeld hoeft te zijn, maar aangepast moet worden aan jouw situatie en school.

De verschillende thema’s en de bijbehorende praktische opdrachten uit deel 2 spraken mij erg aan. Het zijn leuke lessen die veel mogelijkheden bieden op alle gebieden van het gebruik van media. Van filmen tot discussie: mogelijkheden genoeg. Zo wordt er ook het thema ‘Het nieuws’ besproken. Dit kan goed gekoppeld worden aan het vak Nederlands. Nieuws kan ik ophalen via Facebook of Twitter en dit bespreken  met de klas. Zo kunnen we stilstaan bij de actualiteit, de betrouwbaarheid etc. ook verschillende vormen van journalistiek komen aan bod. Dit is ook een leuk onderwerp om eens aandacht aan te besteden. Hoe maken de verschillende vormen gebruik van internet en social media?

Ik realiseer me dat een goede basishouding, zoals ze dit in het handboek noemen, heel belangrijk is voor de acceptatie van het gebruik van social media en de omgang hiermee. Als je er les in geeft, moet je er open voor staan. Als ik mijn enthousiasme overbreng op de leerlingen, zal ik er gemakkelijker les in kunnen geven. Ik denk ook dat leerlingen dan gemakkelijker van mij aannemen dat er ook gevaren schuilen in het gebruik van social media. Wanneer ik het alleen maar veroordeel, zal ik de zoveelste kunnen zijn die het afkeurt. Wanneer ik de leerlingen de kans geef zich te ontwikkelen op het gebied van social media, ben ik er van overtuigd dat ze er daardoor juist beter mee om leren gaan dan wanneer ik dingen verbied. Er wordt middels verschillende stellingen verder uitgewerkt hoe ik hier als docent mee om kan gaan. Hier staan zinvolle tips bij.

Het is goed om te luisteren naar de leerlingen. Stel open vragen. Op deze manier  denken de leerlingen zelf al na over hun gebruik. Om goede lessen te kunnen geven, is een goede sfeer en veiligheid belangrijk. Dit is een onderdeel dat ik erg belangrijk vind, dus besteed ik hier veel aandacht aan. Dit zou ik goed door kunnen trekken in lessen over internetgebruik.

Er wordt veel waardevolle informatie verstrekt en er worden veel tips gegeven. Soms lijkt het artikel echter wel wat gericht op de docent die nog (bijna) niks weet van social media. Het zelf uitproberen, er voor open staan enzovoort is echt van toepassing op de docenten die zich er niet mee bezig houden. Het is dus een artikel dat geschikt is voor iedere docent, beginner of meer gevorderd in de het gebruik van internet en social media. Maar de gevorderde gebruiker moet af en toe wel ‘over een aantal dingen heen’ lezen.

Tot slot staan er veel links in het artikel. Op deze websites is nog veel meer informatie te vinden. De websites kunnen nog goed van passen komen in de toekomst wanneer ik binnen mijn lessen aandacht wil besteden aan mediawijsheid.

In de praktijk
Het eerste dat er in mij opkomt: wat zijn er veel mogelijkheden en wat een uitdaging om hier in de praktijk wat mee te doen.

Ik kan wel zeggen dat mijn school niet mediawijs is. Eigenlijk staan wij nog aan het begin. Vorig jaar is er een werkgroep ICT opgericht. Deze heeft onder andere geregeld dat we volgend schooljaar gaan starten met tabletonderwijs. Hier zou ook een stukje mediawijsheid aan gekoppeld kunnen en misschien wel moeten worden.

Tijdens het lezen waren er gelijk een aantal dingen die ik herkende uit de praktijk. Het online pesten is daar één van. Maar het gebeurt niet alleen online, maar ook veel via whatsapp. In de praktijk merk je inderdaad heel goed dat het zo makkelijk is om iets via internet of whatsapp de wereld in te gooien. Leerlingen zeggen veel meer dan wanneer ze iemand face-to-face zouden aanspreken.

In het artikel werd er gesproken over het gebruik van informatiebronnen. Mij valt het op dat leerlingen het nog ontzettend moeilijk vinden om goede informatie op internet te vinden en deze vervolgens te selecteren. Tijdens de les besteed ik tijd aan bronnen. Hierbij verwijs ik ook vaak naar bronnen op internet. Maar dan nog is het lastig. De gevonden informatie is te moeilijk en vaak te veel. Vervolgens is het heel lastig om de juiste informatie eruit te filteren.

De ouderraad besteed ook aandacht aan het gebruik van internet en social media. In november werd vond de algemene ouderavond plaats, waar twee lezingen werden gehouden. Eén van de onderwerpen was het gebruik van social media. Aan de hand van een Prezi, een discussiestencil en filmpjes werd het onderwerp “Pubers en sociale media” gepresenteerd. Ook kregen ouders tips over het gebruik van social media. Het bleek dat ouders dit erg interessant vonden. Ik vind het goed dat er op deze manier ook aandacht besteed wordt aan het gebruik van internet en social media.

Deel 2 geeft praktische tips over hoe mediawijsheid toe te passen in de klas. Tips die ik graag ter harte neem. Ik ben geïnteresseerd in nieuwe media en ICT en daarnaast zijn wij er bij ons op school druk mee bezig om dit te professionaliseren. Wellicht is hier nog een rol voor mij weggelegd. Dit zou kunnen in combinatie met de tabletklassen waar we volgend schooljaar mee starten.

http://www.mijnkindonline.nl/uploads/Handboek%20Mediawijsheid%20versie%20website.pdf

Mobieltjesbeleid op scholen ware chaos

Reactie
Dat de ontwikkeling van mobiele telefoons ontzettend snel gaat, ontgaat eigenlijk niemand. Als ik terugkijk naar mijn eigen verleden: op 16-jarige leeftijd kreeg ik voor het eerste een mobiele telefoon in handen. Dit was nog in de tijd dat internet nog via de kabel ging en dat we elke avond even mochten internetten. Maar niet te lang, want elke tik kostte geld en de telefoonlijn was dan ook nog eens bezet. Hoe anders is het nu. Overal bellen en internetten met hoge snelheden. De telefoons zijn kleine computers. Leerlingen zijn de hele dag online. Het onderwijs ervaart dit ook. Maar hoe ga je hier mee om? Wat is jouw taak als school en wanneer is het een taak van de ouders.

Het artikel besteed hier onder andere aandacht aan. Zij stellen dat het aan school is om er voor te zorgen dat wat er tijdens de lesdagen gebeurt, verantwoord is. Ik kan me hier wel in vinden. We zijn verantwoordelijk voor goed onderwijs en een veilige omgeving. Hierbij moeten we als school ook aandacht besteden aan het gebruik van mobiele telefoons. Hier zie ik wel een bruggetje met het artikel over mediawijsheid. Hier stonden zoveel tips in hoe om te gaan met media in de klas, ik denk dat dit hier ook op van toepassing kunnen zijn.

Er wordt gezegd dat het Nederlands onderwijs naïef is met betrekking tot het gebruik van mobiele telefoons. Ik vind deze uitspraak wat te generaliserend. Er zijn vast scholen voor wie dit opgaat, maar ook zeker scholen waar dit anders is. Ook de term ‘wapens’ vind ik wat zwaar. Ik zie het meer als een volgend middel dat misbruikt wordt. Voor beide termen geldt natuurlijk dat het niet goed te praten is.

Het is goed dat scholen erop worden geattendeerd dat er een goed beleid moet komen. Dat eenduidige afspraken belangrijk zijn en vooral dat deze ook door het hele team gedragen en uitgevoerd worden. Een kleine kanttekening vind ik hierbij dat de goeden lijden onder de slechten. Wat er zijn zeker ook leerlingen die mobiele telefoons (of tablets) op een goede wijze gebruiken in de les. Zij worden dan benadeeld door de regels. Dus als een docent een leerling wel laat werken op de mobiele telefoon, bijvoorbeeld om woordjes te oefenen in een programma, is dit naar eigen inschatting. Persoonlijk vind ik dat je heel goed kan uitleggen waarom de ene leerling het wel mag en de andere niet. Dit is ook een leerproces voor hen.

Er worden veel uitspraken gebruikt van leerlingen en docenten. Sommigen vind ik verrassend, anderen herken ik wel. Zo is er een leerling die aangeeft dat docenten niet weten wat ze ermee kunnen. Zelf ben ik wel van de generatie mobiele telefoons, maar oudere collega’s wellicht niet. Maar zelfs van hen verwacht ik eigenlijk wel dat ze er iets van weten. In het artikel wordt voor het niet weten echter wel een mooie oplossing aangedragen. Leerlingen gaan zelf voorlichting geven aan ouders en docenten. Op deze manier blijven volwassenen op de hoogte van de laatste ontwikkelingen en leerlingen voelen zicht gewaardeerd. Een andere uitspraak ging erover dat een docent zich eraan ergerde dat leerlingen oordopjes in hebben. Ik geloof dat je dit in eigen hand hebt. Deze moeten ze gewoon niet in hebben, tenzij ze er toestemming voor hebben. Ik geloof wel dat de lessen er onder lijden op het moment dat al deze zaken voorkomen in de klas. Dit bewijst overigens wel de waarde van een duidelijk beleid en goede afspraken.

Verder waren de aanbevelingen interessant om te lezen en zijn ze goed bruikbaar in de praktijk. En het worden van mediacoach lijkt me, na het bekijken van de website, best interessant!

In de praktijk
In het artikel hebben ze het over digitaal pesten van leraren. Ik weet dat het voorkomt, maar gelukkig heb ik dit nog niet meegemaakt op onze school. Mocht dit wel gebeuren, dan weet ik niet wat onze school zou doen. Bij de aanbevelingen wordt gesproken over contacten met ouders, leerlingen en de pers. Het is goed om dit binnen onze school eens tegen het licht te houden.

Pesten via whatsapp etc. komt wel voor, zowel op school als buiten schooltijd. Dit is vervelend, want het is een situatie waar je moeilijk grip op krijgt. Duidelijke regels omtrent het gebruik is een begin, maar in de vrije momenten heb je er geen controle over. Gesprekken aangaan en er aandacht aan besteden tijdens bijvoorbeeld de mentorles zijn dan een goede mogelijkheid om leerlingen bewust te maken van bijvoorbeeld de impact van digitaal pesten. Ook hier zie ik weer raakvlakken met mediawijsheid.

Bij ons op school zijn we ons bewust van het feit dat er regels moeten zijn om het gebruik van mobiele telefoons op positieve wijze te laten verlopen. Zo hebben de leerlingcoördinatoren samen met de teamleider regels opgesteld omtrent het gebruik van mobiele telefoons. De regels zijn verspreid onder de docenten. Daarnaast hebben we een formulier waarmee we misbruik kunnen melden. Zodra een leerling de mobiele telefoon gebruikt op een moment dat dit niet is toegestaan krijgt hij dat formulier mee naar huis, waar deze door ouders ondertekend moet worden. De volgende dag moet het formulier worden ingeleverd bij de leerlingcoördinator. Gebeurt het nogmaals, gaat weer het formulier mee, maar volgt er ook een sanctie. Bij meervoudig misbruik wordt volgt een gesprek met ouders. Ik vind dit een goede manier van werken. Zo zijn zowel de ouders als de school betrokken bij de situatie en voor de leerling is het heel duidelijk dat misbruik niet getolereerd wordt. De aanpak die bij ons wordt toegepast, wordt ook geëvalueerd en zo nodig aangepast.

Als school geven we ook een voorbeeld, zoals dit ook wordt genoemd bij de aanbevelingen. We zijn gestart met een Facebookpagina en een Twitteraccount. Het staat nog in de kinderschoenen, maar het begin is er!

http://www.mediaenmaatschappij.nl/images/stories/pdf/Samenvatting%20onderzoek%20’Mobieltjesbeleid%20op%20scholen%20ware%20chaos’,%20mei%202011.pdf

Jongeren lijden aan social media stress

Reactie
Uit onderzoek is gebleken dat jongeren tussen de 13 en 18 jaar lijden aan een vorm van Social Media Stress, afgekort SMS. Jongeren worden in de greep gehouden door geluiden, pushberichten, aandacht en belonen. Allemaal  subtiele stimuli van de Sociale Media. Wanneer jongeren niet meer zonder kunnen is er sprake van FOMO: fear of missing out. Ik vind dit erg opvallend. Zo had ik er zelf nog niet naar gekeken. Ook ik heb een smartphone en ben vaak nieuwsgierig naar wat er gepost wordt op Facebook, maar of dat dan gelijk een verslaving is? Kanttekening is wel dat ik een volwassene ben die het wellicht beter kan relativeren, al zullen er vast ook volwassenen zijn die sterk gericht zijn op de Sociale Media.

In het artikel spreken ze over jongeren die angst hebben om buitengesloten te worden en dingen te missen wanneer ze geen gebruik maken van de Sociale Media. Dit levert veel druk op. Hier kan ik me wel wat bij voorstellen. Jongeren zijn op zoek naar erkenning en naar zichzelf. Een peergroup is hierbij van groot belang. En wanneer je niet actief bent op de Sociale Media, kan je zomaar buiten de groep vallen.

In het artikel komen ze met veel vragen en uitkomsten. Opvallend vind ik steeds de opmerkingen van jongeren die erbij geplaats worden. Hier blijkt goed uit hoe jongeren bezig zijn met Social Media. Dit gebeurt voor een groot deel met de telefoon. Deze kunnen velen geen moment van de dag missen en als ze geen goede verbinding hebben zijn ze al bang iets te missen. En juist dit levert stress op. Maar ook het steeds binnenkrijgen van pushberichten leidt sterk af. Ik herken dat zelf ook wel eens. Dan krijg je weer een berichtje dat je getagd bent op Facebook of dat er een stroom aan Whatsapp-berichten binnenkomen. Dit leidt af en soms zet ik dan gewoon mijn geluid uit. Ik heb een vriendin die voor haarzelf bepaalde tijden heeft ingesteld om te reageren op berichten. Op deze manier wordt ze op andere momenten niet afgeleid. Best een goed idee! De telefoon een dag wegleggen zou ook niet verkeerd zijn want deze is op zich al een stimuli, zoals het onderzoek ook aangeeft. Dit is zeker het geval, je blijft hem volgen.

Social Media heeft, gelukkig, ook positieve kanten. Ik kan me goed voorstellen dat jongeren het fijn vinden om met mensen in contact te komen die ze anders bijna of niet zien. Denk maar aan een ver familielid. Voor mij geldt dit ook. Ik heb familie in Australië en Amerika en via Facebook onderhouden wij contact en kunnen we elkaars leven een beetje volgen. Dit is ontzettend leuk en dit verbindt mij veel meer en veel gemakkelijker met mijn verre familie dan eerder.

De sociale verplichting is groot bij jongeren. Ze hebben steeds het gevoel om direct te moeten reageren op een berichtje. Ze zijn anders bang dat het hun kwalijk wordt genomen. Ik denk dat dit een hele logische reactie is. Maar dit levert inderdaad weer druk op. Want eigenlijk moet je voor school bezig, maar niet reageren is ook geen optie. Dan kom je voor een dilemma te staan. En de ene keer blijft het bij één berichtje en is het niet zo erg, maar de andere keer wordt het een gesprek van een kwartier. Op dat moment kost het veel tijd en wordt het een probleem.

Voor mij is de kern van dit artikel dat Sociale Media van grote invloed is op jongeren en welke effecten dit met zich meebrengt. Het niks willen missen, wanneer er niet wordt gereageerd op jouw bericht gelijk een nieuw bericht plaatsen, het direct willen reageren op berichten, het vergelijken met anderen: het zorgt allemaal voor afleiding. Deze zaken leggen jongeren een bepaalde druk op en dit zorgt voor de stress.

In het artikel geven ze veel aanbevelingen voor zowel  jongeren, ouders en scholen en andere instellingen. Deze kunnen heel bruikbaar zijn. Als ik kijk naar de aanbevelingen voor school, vind ik het vooral belangrijk dat de regels van het gebruik van Social Media duidelijk zijn en dat een goede balans van belang is. Alleen maar verbieden, kan averechts werken. Wat niet mag, wordt juist wel gedaan.

Daarnaast vind ik de tips om aan de slag te gaan met voorlichting en lessen waardevol. Het is goed om er op een losse en humoristische manier mee aan de slag te gaan. Daar bereik je meer mee dan met het eerder genoemde verbieden.

In de praktijk
Leerlingen willen graag op de telefoon of op de computer werken en als ze klaar zijn met hun werk even op Twitter of Facebook. Wij hebben op onze school het beleid dat de computers en laptops van school alleen gebruikt worden voor schooldoeleinden. Ze mogen dus geen gebruik maken van de Sociale Media. De mobiele telefoon mag in de pauzes gebruikt worden, wat veel gedaan wordt. Ik kan niet inschatten wat ze doen, maar een aantal leerlingen laten wel eens zien dat ze iets op Facebook hebben gezet of dat ze een filmpje kijken op Youtube.

De regels zijn sinds dit jaar duidelijker opgesteld. Eerder mochten leerlingen nog wel op Twitter met toestemming van de docent. Dan gingen ze, terwijl ze naast elkaar zaten, met elkaar praten via Twitter. Maar of dat nu verslaving is of voor de grap? Ik kreeg de indruk dat het het laatste betrof. Ik kan me zo ook geen leerlingen voor de geest halen waarvan ik denk dat ze echt verslaafd zijn aan de Sociale Media.  Daarnaast heb ik nog niet gehoord van collega’s dat zij het idee hebben dat er leerlingen dermate verslaafd zijn aan Social Media, dat zij hierdoor minder functioneren.

Het kan uiteraard zo zijn dat ik het niet gesignaleerd heb, omdat de leerling de verslaving niet toont op school. Daar komt bij dat er bij ons dus ook minder ruimte is om met Sociale Media bezig te zijn, gezien de regels die zijn opgesteld. Wat dat betreft zijn we hier als school al goed meer bezig, we zijn ons bewust van de rol die wij hier in moeten spelen. Een onderzoek zoals deze houdt ons echter scherp en dat is altijd goed.

Kanttekening: toen ik het artikel opzocht op internet, kwam ik ook recensies en blogs tegen van mensen die fel gekant zijn tegen het onderzoek en de uitkomsten. Ze geven aan dat het onderzoek vooral gericht is op een financieel gewin. Ik heb een aantal stukken gelezen en soms kon ik me hier wel in vinden. Wellicht goed om hier ook eens naar te kijken.

http://www.mediaenmaatschappij.nl/images/artikelen/PDF/Onderzoekrapportage%20Jongeren%20lijden%20aan%20Social%20Media%20Stress%20(SMS),%20mei%202012.pdf

Advertisements